يحيى دولت آبادى

101

حيات يحيى ( فارسى )

قوهء مالى و نظامى شرط كردند وثوق الدوله هم از پذيرفتن متخصصين انگليس در دوائر دولتى بعنوان مشاور دريغ نكرده مطلب را با دو سه تن از همكاران صميمى خود مانند فيروز ميرزاى نصرة الدوله وزير عدليه و اكبر ميرزاى صارم الدوله وزير ماليه بميان نهاده يك نفر روزنامه‌نويس را هم آگاه ساخته بدستيارى چند تن ايرانى و انگليسى اين كار مهم شروع ميگردد . وثوق الدوله در اقدام به اين كار ملاحظه‌ئى كه دارد از سلطان احمد شاه جوان است كه شايد از اقدام بچنين امر در غياب مجلس شورايملى وحشت داشته باشد و بالاخره او را هم راضى مىكند با سه شرط اول دادن تقديمى قابل دوم عدم تقاضاى امضاى كتبى عاجل قرار داد از او سيم فراهم آوردن اسباب مسافرت فورى او بفرنگستان كه از اهم آرزوهاى اوست وثوق الدوله مصمم مىشود كار قرارداد را با انگليسيان تمام كند و اسباب حركت شاه را به طرف اروپا كه ضمنا در قسطنطنيه پدر و مادر خود را هم ملاقات نمايد فراهم مىكند . پيش از اين نوشته شده است كه محمد على ميرزا شاه مخلوع و ملكه سابق در اودسا هستند ولى اكنون در جزيرهء پرنس استانبول ميباشند . در اين مقام لازم است بيك نقشه كشيده و باطل شده‌ئى هم اشاره شود كه بعد از اين در سياست خارجى ما بىدخالت نيست و آن اين است كه پس از متاركه جنگ اروپا و تشكيل يافتن مجمع نمايندگان دول بزرگ در پاريس به جهت تسويه كارهاى بعد از جنگ دولت ايران هم بفشار وطن‌خواهان خواست هيئتى بمجمع مزبور فرستاده تكليف خسارتهائى را كه در جنگ به او رسيده است در صورتى كه دولت بيطرف بوده تعيين نمايد و البته اين كار چندان موافق رضاى انگليسيان نبود زيرا آنها نميخواستند از ايران در هيچ مجمع نامى برده شود مگر به زبان آنها ولى بالاخره وثوق الدوله تقاضاى مليون را پذيرفته از يكطرف آنها را راضى مىكند و از طرف ديگر حوزهء وزارتى خود را از وجود يك تن كه ممكن است در عقد قرارداد با او موافقت نكند پاك نمايد بنامزد نمودن او براى رياست آن هيئت و او ميرزا عليقلى خان مشاور الممالك انصارى است كه اكنون وزير خارجه است و تنها رقيب وثوق الدوله